Cartí Sugdup: Een kwetsbaar eiland in Guna Yala

Over Cartí Sugdup

Je stapt uit de houten boot en staat tussen dicht op elkaar gebouwde bamboe hutten. De steegjes zijn niet breder dan een meter. Cartí Sugdup in de autonome regio Guna Yala is geen idylle met rustige zandstranden en wuivende palmen. Het is een van de meest dichtbevolkte eilanden van Panama, waar tot voor kort meer dan achthonderd mensen leefden op een oppervlakte van vier voetbalvelden.

Hier stap je midden in de inheemse Guna-cultuur. Door het stijgende zeewater en overbewoning verhuist de gemeenschap naar het vasteland.

Wat kun je verwachten op Cartí Sugdup

Wandelen over Cartí Sugdup voelt als een tocht door een doolhof. De zanderige paden tussen de huizen van riet en hout zijn smal en gevuld met dorpsleven. Kinderen spelen voor de deuren, terwijl vrouwen werken aan mola's, het traditionele textielhandwerk van de Guna-bevolking.

Er is geen luxe. Elektriciteit is er vaak alleen via een generator gedurende een paar uur per avond, drinkwater komt per boot en de sanitaire voorzieningen zijn sober. Je deelt de weinige ruimte direct met de bewoners. Die nabijheid geeft een blik op het dagelijks leven van de Guna's, maar betekent ook dat het er niet altijd stil of schoon is.

Geschiedenis en verhuizing naar het vasteland

De Guna-bevolking vluchtte ooit vanaf het vasteland naar de eilanden om te ontkomen aan ziektes en Spaanse koloniseerders. Eeuwenlang vormden de eilanden een thuisbasis met een eigen bestuur.

Regelmatige overstromingen bij vloed en ruimtegebrek maakten het eiland onleefbaar. In 2024 startte de evacuatie naar Isberyala, een nieuw dorp op het vasteland. Dit is een van de eerste keren in Latijns-Amerika dat een complete eilandgemeenschap vanwege de zeespiegelstijging wordt verplaatst. Hoewel veel bewoners verhuisd zijn, blijven de binding en het toerisme op het eiland bestaan.

Praktische informatie voor je bezoek

Neem altijd je originele paspoort mee: bij de grens van de autonome regio vindt een controle plaats.

• Kosten: Bij de regiogrens betaal je $ 20 per persoon aan toegangskosten. Een bezoek aan het eiland zelf kost een aanvullende vergoeding van $ 3 tot $ 5.
• Fotografie: Vraag vooraf toestemming voordat je bewoners of hun huizen fotografeert. Guna-vrouwen vragen doorgaans $ 1 als vergoeding voor een foto in traditionele kleding.
• Gedrag: Kleed je bedekt zodra je het eiland opgaat en neem al je afval mee terug naar Panama-Stad.

Hoe kom je op Cartí Sugdup

Rond 05:00 uur word je in Panama-Stad opgehaald door een 4x4 jeep. De rit naar de kust duurt ongeveer twee en een half uur over een steile, bochtige bergweg. Neem vooraf medicatie in als je gevoelig bent voor wagenziekte.

In rivierhaven Puerto Cartí stap je over op een panga, een houten boot met buitenboordmotor. Na 15 tot 20 minuten varen over het Caribische water meer je aan bij de steiger van Cartí Sugdup.

Beste moment voor een bezoek

Het droge seizoen loopt van december tot april. In deze maanden valt er nauwelijks regen en schijnt de zon volop.

In dit seizoen waait de passaatwind stevig. Dit veroorzaakt golven op zee, waardoor de tocht in de panga nat en hobbelig kan worden. Van mei tot november valt er meer neerslag, vaak in de vorm van korte tropische buien, maar is het water rondom de eilanden rustiger.