Oaxaca gids: Cultuur, mezcal en het beste eten van Mexico

Introductie over Oaxaca

De geur van geroosterde pepers, verse chocolade en verbrand hout komt je tegemoet zodra je de kasseien van het centrum op stapt. Oaxaca — je spreekt het uit als 'wa-HA-ka' — is het culturele en gastronomische hart van Zuid-Mexico. De naam stamt af van het inheemse Nahuatl-woord 'Huaxyacac', wat 'op de plek van de guaje-bomen' betekent.

Waar veel Mexicaanse steden moderniseerden, hield Oaxaca vast aan haar Zapoteekse en Mixteekse wortels. Dat zie je terug in het straatbeeld, de ambachten en op het bord. De stad staat bekend om haar eeuwenoude culinaire tradities, kleurrijke koloniale architectuur en volksfeesten. Hier ren je niet gehaast langs bezienswaardigheden, maar vertraag je om het ritme van de stad op te pakken.

Bezienswaardigheden en hoogtepunten

Het centrale plein, de Zócalo, vormt het hart van de stad. Hier verzamelen straatmuzikanten, verkopers en gezinnen zich van 's ochtends vroeg tot laat in de avond. Het kan er chaotisch en luidruchtig zijn met opdringerige straatverkopers, maar het laat direct de energie van de stad zien.

Vanaf het plein wandel je via de autovrije Calle Macedonio Alcalá richting de Templo de Santo Domingo de Guzmán. Deze zestiende-eeuwse kerk met haar barokke interieur en aangrenzende botanische tuin met cactussen vormt het middelpunt van de stad.

In het centrum kun je:

• Het goudsnijwerk bekijken in de Santo Domingo kerk.
• Struinen door de botanische tuin (Jardín Etnobotánico) met een gids.
• Mensen kijken op de schaduwrijke Zócalo met een ijsje van lokale vruchten.

Sfeervolle wijken en buurten

Oaxaca is opgedeeld in overzichtelijke wijken met elk een eigen karakter. Het historische centrum (Centro Histórico) is praktisch omdat je overal naartoe kunt lopen, maar kan 's nachts gehorig zijn door verkeer en barretjes.

Voor meer rust wandel je naar Jalatlaco. Deze wijk staat bekend om haar kasseienstroken, felgekleurde gevels en muurschilderingen. Het is een creatieve plek vol kleinschalige koffiebars waar het stiller is dan in het centrum.

Ten noorden van het centrum ligt Xochimilco, de oudste wijk van Oaxaca. Hier zie je restanten van een oud aquaduct en traditionele textielateliers. Het is een woonwijk waar het dagelijks leven in een traag tempo aan je voorbijtrekt.

Eten en drinken in Oaxaca

In Oaxaca draait alles om eten; de stad wordt de culinaire hoofdstad van Mexico genoemd. Begin je dag op Mercado Benito Juárez of Mercado 20 de Noviembre. In de 'Pasillo de Humo' (de rooksteeg) kies je vlees uit dat ter plekke wordt gegrild op houtskool, geserveerd met gegrilde uien en guacamole.

De lokale keuken staat bekend om mole: een dikke saus op basis van tientallen ingrediënten zoals chilipepers, specerijen en soms pure chocolade. Er bestaan zeven traditionele varianten, van zwarte mole (Mole Negro) tot groene versies.

Gerechten en dranken om te proberen:

• Tlayudas: grote, krokante gegrilde tortilla's belegd met bonen, lokale kaas (Oaxaca-kaas) en vlees.
• Mezcal: het ambachtelijke broertje van tequila, met een rokerige smaak. Bezoek een lokale mezcalería voor een proeverij met sinaasappel en wormenzout.

Aantal dagen nodig in Oaxaca

Voor Oaxaca-stad zelf heb je aan twee volle dagen genoeg om de wijken, markten en musea te verkennen. Wil je ook dagtrips maken naar de opgravingen van Monte Albán, ambachtsdorpen en de vallei, reken dan op vier tot vijf dagen.

Als je korter blijft, moet je keuzes maken en mis je de avonden op straat en de uitgebreide lunches.

Oaxaca in 1, 2 of 3 dagen

Een doordachte planning voor je tijd in Oaxaca:

Dag 1: Het historische hart Start de ochtend op de Zócalo en wandel via de autovrije wandelstraat naar de Templo de Santo Domingo. Lunch op de Mercado 20 de Noviembre met gegrild vlees en tlayudas. Sluit de dag af met een wandeling door het centrum en een mezcalproeverij bij een kleinschalige bar.

Dag 2: Kunst, muurschilderingen en rust Begin vroeg met een rondleiding door de botanische tuin. Wandel 's middags door de straten van de wijk Jalatlaco en ga op het terras zitten bij een lokale koffiebar. Struin door naar Xochimilco om traditionele ambachtswinkels te bekijken.

Dag 3: Archeologie en de vallei Pak 's ochtends vroeg een taxi of collectivo naar de Zapoteekse ruïnes van Monte Albán op de bergtop. Als je 's middags terug bent, bezoek je een van de ambachtsdorpen in de buurt, zoals Teotitlán del Valle voor handgeweven kleden.

Waar overnachten in Oaxaca

Kiezen waar je slaapt hangt af van de rust die je zoekt. Het historische centrum biedt de meeste opties qua boetiekhotels en guesthouses. Je stapt direct de deur uit in de levendigheid, maar geluidsoverlast van verkeer en uitgaansleven komt rond de centrale straten voor.

Voor een rustiger verblijf is Jalatlaco een optie. Je vindt er kleinschalige accommodaties in gerestaureerde panden, op tien tot vijftien minuten lopen van het centrale plein.

In Xochimilco vind je een buurtsfeer. Deze wijk ligt iets verder naar het noorden, maar biedt betaalbare opties en een dorps karakter.

Beste reistijd voor Oaxaca

De droge tijd van november tot en met april heeft zonnige dagen met temperaturen rond de 25 tot 28 graden, terwijl de nachten afkoelen.

Het regenseizoen loopt van mei tot oktober. Meestal valt de regen in korte buien aan het einde van de middag, waardoor reizen goed mogelijk blijft.

Houd rekening met piekmomenten zoals Día de los Muertos (eind oktober/begin november) en de Guelaguetza-feesten in juli. Accommodaties zijn dan maanden van tevoren volgeboekt en prijzen verdubbelen ruim.

Bereikbaarheid en vervoer

Vanuit Mexico-Stad reis je in zes tot zeven uur met een ADO-nachtbus naar Oaxaca, of je vliegt in een uur naar de lokale luchthaven. Hoewel buurten in Mexico-Stad zoals Tepito of Iztapalapa 's nachts vermeden moeten worden, biedt de Mexicaanse hoofdstad een historische en culturele toevoeging aan je reis.

In Oaxaca-stad laat het compacte centrum zich te voet verkennen. Voor plekken buiten de stad pak je gedeelde taxi's (collectivos) of een lokale bus vanaf het busstation.

Wat kost een reis naar Oaxaca

Oaxaca is goedkoper dan de kustgebieden van Yucatán, al zijn de prijzen in populaire boetiekhotels gestegen.

Een indicatie van dagelijkse kosten:

• Eten op de markt: 50 tot 100 MXN (€ 2,50 - € 5,-) voor een maaltijd.
• Diner in een middenklasse restaurant: 250 tot 450 MXN (€ 12,- - € 22,-) per persoon.
• Overnachting in een middenklasse hotel: € 50,- tot € 90,- per nacht.
• Entree voor musea of archeologische sites: 80 tot 95 MXN (€ 4,- - € 5,-).

Dagtrips in de omgeving van Oaxaca

Op twintig minuten van de stad ligt Monte Albán, een van Mexico's oudste archeologische vindplaatsen. De Zapoteekse piramides liggen op een afgevlakte bergtop met uitzicht over de Oaxaqueño-vallei.

Een andere dagtrip gaat naar Hierve el Agua: verstarde mineraalwatervallen in de bergen. De rit er naartoe is lang en hobbelig en het kan er druk worden met tourbussen.

Combineer een rit door de vallei met een stop bij Santiago Matatlán om te zien hoe mezcal op ambachtelijke wijze uit agaveharten wordt gestookt.